In 2027 staat een bijzonder project op de agenda. Een samenwerking tussen Nationaal Monument Kamp Vught, Gemeente Vught, kunstenaar Saskia Stolz en Plaza Cultura, in de vorm van een permanente kunst- en erfgoedroute op de openbare ruimte. Het project draagt de titel ‘ Weg van Toen’. Een titel die je tweeledig kunt duiden. Enerzijds geeft Weg van Toen de historische verbinding tussen Station Vught en Nationaal Monument Kamp Vught (NMKV) opnieuw betekenis, anderzijds benadrukt het de gedachte weg te willen blijven van wat hier in de geschiedenis heeft plaatsgevonden.
Langs deze route gaan vijf toonaangevende, eigentijdse sculpturen de weg markeren die gevangenen te voet en gedwongen moesten afleggen. De kunstwerken, ontwikkeld door kunstenaar Saskia Stolz (Studio SAZZA), verbeelden persoonlijke verhalen van gevangenen en vertalen deze naar een eigentijdse beeldtaal waarin artistieke autonomie en maatschappelijke betekenis samenkomen.
De beelden worden meer dan levensgroot en tonen verhalen van gemis, zoals het beeld in bijgaande illustratie, dat de herinnering van Anneruth Wibaut, dochter van verzetsvrouw Tineke Wibaut tot uitdrukking brengt. Tineke overleefde het beruchte bunkerdrama en daarna de vierdaagse dodenmars. Tijdens deze mars moest de groep gevangenen twee vrouwen achterlaten wegens uitputting. Toen ze verder liepen hoorden ze twee schoten. Ze voelden diepe schaamte, alsof zij zelf de daders waren, en spraken onderling af nooit meer over dit moment te praten. Een zware last die altijd zou blijven. Het beeld toont ons een vrouw die twee half aanwezige vrouwen stevig omarmt. Wat een moment van troost lijkt, is een stille getuigenis van verlies, spijt en schaamte.
Om de betekenis van Weg van Toen toegankelijk te maken voor jongere generaties ontwikkelt Plaza Cultura (in samenwerking met Maurick College, betrokken docenten uit het primair onderwijs, kunstvakdocenten, Vughts Museum en NMKV) educatief programma ‘Weg van Toen - leren langs de route’ voor het basis- en voortgezet onderwijs.
Leerlingen maken kennis met de geschiedenis van hun eigen omgeving en ontdekken hoe kunst kan bijdragen aan herinnering en herdenken. Het programma bestaat uit voorbereidende lessen op school, een educatieve route langs de kunstwerken en creatieve en reflectieve verwerkingsopdrachten. De route fungeert als een openluchtklaslokaal waarin kunst, burgerschap, erfgoed en geschiedenis samenkomen.
De kunstwerken fungeren als startpunt voor een dialoog over vrijheid, uitsluiting, menselijke waardigheid en verantwoordelijkheid in de samenleving. Actuele burgerschapsthema’s passend bij de nieuwe kerndoelen. Het programma richt zich op leerlingen uit het basis- en voortgezet onderwijs in Vught, Helvoirt en Cromvoirt maar is ook toegankelijk voor leerlingen uit omliggende gemeenten.
OPROEP aan leerkrachten primair onderwijs
Plaza Cultura roept leerkrachten uit het primair, gespecialiseerd en bijzonder onderwijs op om mee te denken over een betekenisvolle invulling van project ‘Weg van Toen – leren langs de route’. We zijn op zoek naar leerkrachten die een affiniteit hebben met geschiedenis, kunst en cultuur, burgerschap en/of het ontwikkelen van lesmateriaal.
We zouden graag een werkgroep samenstellen die het materiaal mee ontwikkelt en/of beoordeelt en/of uittest binnen de eigen lesgroep. Weg van Toen is met name gericht op de bovenbouw (groep 7/8) van het primair onderwijs en de onderbouw van het VO (klas 1 en 2 VMBO-B/K/T, HAVO en VWO)
In 2027 komt de werkgroep 6 keer samen. Daarnaast vragen we je opdrachten mee te ontwikkelen, beoordelen of uit te proberen (met je klas). Er is een financiële vergoeding beschikbaar voor deelname aan de werkgroep. De tijdsbelasting is ongeveer 40 uur in totaal, verdeeld over kalenderjaar 2027 (28 uur in schooljaar ’26-’27 en 14 uur in schooljaar ’27-’28), gemiddeld 4 uur per maand. De oplevering van de kunstwerken en het educatieve programma staat gepland voor eind 2027.
Heb je (leerkracht, icc-er, directie, klassenassistent, remedial teacher, etc.) belangstelling om bij te dragen aan dit bijzondere project of wil je eerst meer weten? Neem dan contact op met Irma van Plaza Cultura via irma@plazacultura.nl
